گفتار ۲ – انواع صفات
آذر ۲۵, ۱۳۹۷
مشاوران زیست باما - بی دقتی مشا
بی دقتی
بهمن ۱۹, ۱۳۹۷

تغییر در جمعیت ها

در همه گونه ها تفاوت های فردی مشاهده می شود و این تفاوت های فردی باعث ایجاد گونه جدید نمی شود.
به عنوان مثال انسان قد بلند و انسان قد کوتاه هر دو دارای تفاوت های فردی می باشند اما هر دو انسان هستند و جز گونه انسان محسوب می شوند.
هر چقدر تفاوت های فردی در یک گونه بیشتر باشد احتمال بقای آن گونه نیز بیشتر است در مثال کتاب درسی نیز همان طور که مشاهده می کنید اگر افرادی در یک گونه سرما را تحمل کنند و افرادی در مقابل سرما تحمل نداشته باشند این تفاوت فردی باعث می شود که در صورت بروز فصل سرما افرادی که به سرما تحمل بیشتری دارند بتوانند خود را حفظ کنند در نتیجه گونه منقرض نشود در حالی که اگر در این گونه فقط افرادی بود که به سرما تحمل نداشتند در صورت بروز سرما همه آن ها منقرض می شدند.
تفاوت های فردی علاوه بر این که باعث پایداری گونه می شود باعث تغییر جمعیت گونه نیز می شوند در مثال کتاب درسی نیز در صورت بروز سرما ترکیب جمعیتی گونه تغییر پیدا می کنند و افرادی که به سرما تحمل دارند جمعیت بیشتری نسبت به افرادی که به سرما تحمل ندارند خواهند داشت.
پس تفاوت های فردی علاوه بر این که باعث پایداری گونه می شوند باعث تغییر جمعیتی نیز می شوند و دقت داشته باشید که تفاوت های فردی در جمعیت یک گونه مورد بررسی قرار می گیرد. در زیست شناسی عبارتی تحت عنوان صفت برتر وجود ندارد و صفاتی که در زیست شناسی مورد بررسی قرار می گیرد با توجه به شرایط محیط و سازگاری صفت با محیط مورد بررسی قرار می گیرد یعنی ممکن است یک صفت در شرایط خاصی برتر و مناسب باشد اما همان صفت در شرایط دیگری صفت مناسبی نباشد.
در محیط اطراف ما همیشه صفاتی انتخاب می شود که با محیط سازگار تر باشد و محیط آن صفات را برای خود انتخاب می کند .
به عنوان مثال در هوای گرم محیط صفاتی را انتخاب می کند که با هوای گرم سازگار باشد و آن صفاتی که با هوای گرم سازکار نیستند از بین می روند
به این پدیده که افراد دارای صفات سازگار تر احتمال زنده ماندن بیشتری نسبت به افراد دارای صفات ناسازگار دارند انتخاب طبیعی می گوییم.
انتخاب طبیعی باعث تغییر در فرد نمی شود بلکه جمعیت را تغییر می دهد به عنوان مثال در محیط سرد صفات سازگار با هوای سرد انتخاب می شوند در نتیجه جمعیت افراد سرد بیشتر می شود و جمعیت دچار تغییر می شوداما اگر گفته شود که یک فرد در اثر انتخاب طبیعی دچار تغییر می شود اشتباه است زیرا انتخاب طبیعی در ارتباط با جمعیت سخن می گوید.
نکات متن: تفاوت های فردی در جمعیت یک گونه مورد بررسی قرار می گیرد نه گونه های مختلف.
تفاوت های فردی باعث بقای جمعیت یک گونه و تغییر ترکیب جمعیتی یک گونه می شود.
انتخاب طبیعی باعث تغییر جمعیت می شود و انتخاب طبیعی باعث تغییر یک فرد در جمعیت نمی شود(اثر می گذارد اما باعث تغییر نمی شود)
خزانه ژنی
قبل از پیدایش ژن و مباحث مربوط به ژنتیک جمعیت بر اساس ویژگی های ظاهری تقسیم بندی می شدند. به عنوان مثال جانداران دارای چشم در یک گروه و جانداران بدون چشم در یک گروه تقسیم بندی می شدند و ملاک تقسیم بندی ویژگی ای ظاهریو آن چیزی بود که دیده می شد اما با کشف ژنتیک جمعیت ها بر اساس ژن توصیف شدند نه ویژگی های ظاهری!
هر جمعیت از افرادی تشکیل شده است که هر یک از این افراد دارای جایگاه های ژنی هستند. در هر جایگاه ژنی نیز چندین دگره وجود دارد. تمامی این دگره ها خزانه ژنی گفته می شود به عبارتی دیگر اگر همه دگره های خزانه های ژنی افراد یک جمعیت را در کنار هم قرار دهیم خزانه ژنی آن جمعیت به دست می آید.
نکات متن
نکته: پس از پیدایش ژن ها ملاک توصیف و تقسیم بندی جمعیت ها ژن ها قرار گرفته است .
نکته: خزانه ژنی مربوط به دگره های یک فرد از جمعیت نیست بلکه به مجموع دگره های افراد جمعیت خزانه ژنی گفته می شود.
جمعیت در حال تعادل
تا زمانی که تغییر وجود نداشته باشد جمعیت نیز در حال تعادل است پس برای این که تغییر جمعیتی صورت بگیرد باید تغییر انجام شود به عبارتی دیگر هر جا واژه تعادل را دیدید نتیجه می گیریم که تغییری نیز وجود ندارد.در جمعیت های دارای تعادل ژنی نیز تغییری وجود ندارد در نتیجه این جمعیت در تعادل است.
برای این که جمعیتی از تعادل خارج شود باید تغییر صورت پذیرد پس تغییر باعث خروج جمعیت از تعادل می شود
این تغییرات که باعث خروج جمعیت از تعادل ژنی می شود شامل:جهش، رانش دگره ای، شارش ژن، آمیزش غیر تصادفی و انتخاب طبیعی می باشد.
نکته:تغییر و تعادل در مقابل هم هستند و هر جا کلمه تغییر را مشاهده کردید بدانید که تعادل ژنی نیز در آن جا وجود ندارد.
جهش
جهش باعث به وجود آمدن الل یا دگره جدید می شود و وقتی که الل یا دگره جدیدی به وجود می آید در نتیجه تغییر روی داده است و فراوانی دگره ها دچار تغییر می شود.
جهش باعث افزایش گوناگونی در خزانه ژنی می شود و تنوع خزانه ژنی را افزایش می دهد. برخی از جهش ها دارای تاثر فوری هستند اما بسیاری از جهش هایی که صورت می گیرد و تاثیر فوری ندارند و تاثیر جهش زمانی دیده می شود که شرایط محیط تغییر کند. به عنوان مثال اگر جهش باعث به وجود آمدم دگره مقاوم به گرما شود در صورت بروز هوای گرم باعث پایداری گونه می شود.
نکته:جهش باعث افزایش نوع دگره ها در خزانه ژنی می شود.
رانش دگره ای
در راشن دگره ای سازگاری دگره با محیط و یا ناازگاری آن با محیط دخالتی در انتقال آن دگره به نسل بعد و تغییر فراوانی آن دگره در جمعیت ندارد بلکه تنها عاملی که در رانش دگره ای مورد بحث است شانس است!!!یعنی هر دگره ای که شانس بیشتری داشته باشد به نسل بعد منتقل می شود و دگره دارای شانس کمتر به نسل بعد انتقال داده نمی شود.
شانس بر اثر اتفاق تصادف رخ میدهد پس رانش دگره ای نیز در اثر عوامل تصادفی مطرح می شود به هنوان مثال اگر فردی قبل از تولید مثل بر اثر تصادف فوت کند ژن ها آن به نسل بعد منتقل نمی شود و این انتقال نشدن ژن ها به دلیل عدم سازگاری نیست بلکه عامل آن تصادف و عواملی شبیه ان است به عبارتی دیگر اگر فراوانی دگره ها در جمعیت به خاطر فرایند های تصادفی دچار تغییر شود می گوییم که رانش دگره ای اتفاق افتاده است.
رانش دگره ای فراوانی دگره ها را تغییر می دهد اما چون تصادفی این اتفاق می افتد ارتباطی با سازگاری صفات با محیط ندارد به عنوان مثال اگر در اثر زلزله جمعیتی از بین رود ارتباطی به سازگاری ان ها ندارد بلکه این تصادف و اتفاق است که باعث از بین رفتن این جمعیت شده است
در نهایت دقت داشته باشید که اثر رانش دگره ای بر جمعیت های کوچک بیشتر از جمعیت های بزرگ است به عنوان مثال اگر در جمعیت 50 نفره بر اثر زلزله 20 نفر از بین روند رانش باعث از بین رفتن 40 درصد جمعیت شده است در حالی که اگر در جمعیت 500 نفره 20 نفر در اثر زلزله فوت کنند تنها 4 درصد از جمعیت دچار تغییر شده است.
نکته: رانش دگره ای بر جمعیت های کوچک نسبت به جمعیت های بزرگ اثر بیشتری می گذارد. نکته:رانش دگره ای به تغییر فراوانی دگره ها بر اثر رویداد های تصادفی گفته می شود و سازگاری این دگره ها با محیط تاثیری بر رانش دگره ای ندارد.

شارش ژن
در فرایند شارش ژن وجود دو جمعیت الزامی است و برای یک جمعیت فرایند شارش ژن اتفاق نمی افتد زیرا شارش همان طور که از نام آن نیز پیدا است زمانی اتفاقی می افتد که از یک جمعیت به جمعیت دیگر شارش صورت پذیرد به عبارتی شارش به دلیل مهاجرت افراد یک جمعیت به جمعیت دیگر صورت می پذیرد.
زمانی که از یک جمعیت به جمعیت دیگر افرادی مهاجرت می کنند تعدادی از دگره های جمعیت مبدا را با خود به سمت جمعیت مقصد می برند که با ادامه این روند در جمعیت مقصد دگره های جدید به وجود می آید.در صورتی که این مهاجرت دو طرفه باشد با گذشت زمان خزنه ژنی هر دو جمعیت شبیه هم می شود به عبارتی دیگر شارش ژن باعث افزایش تشابه خزانه ژنی بین دو جمعیت می شود.
نکته: اگر شارش به صورت یک طرفه صورت پذیرد تنوع ژنتیکی خزانه ژنی جمعیت مبدا دچار تغییر نمی شود و فقط در جمعیت مقصد خزانه ژنی دارای تنوع بیشتری می شود. نکته:شارش ژنی دو طرفه باعث افزایش تنوع ژنتیکی در هر دو جمعیت می شود.
آمیزش غیر تصادفی
در جمعیت هایی که آمیزش آن ها به صورت تصادفی اتفاق می افتد خزانه زنی در تعادل هست. به عبارتی دیگر در جمعیت هایی که آمیزش به ویژگی های ظاهری و ژن نمود بستگی نداشته باشد یعنی تصادفی باشد خزانه ژنی دچار تغییز نمی شود.
اما اگر این آمیزش به عواملی مانند ویژگی های ظاهری و ژن نمود بستگی داشته باشد در این صورت آمیزش تصادفی نیست بلکه غیر تصادفی است و در صورتی که آمیزش غیر تصادفی باشد خزانه ژنی نیز از تعادل خارج می شود
اما چرا؟! به عنوان مثال اگر ازدواج به ویژگی های ظاهری مانند بینی کوچک بستگی داشته باشد افرادی که بینی کوچک دارند بیشتر امیزش انجام می دهند و در نتیجه تعداد افراد آن ها در نسل بعد دچار تغییر می شود و در نتیجه افراد دارای بینی کوچک در جمعیت بیشتر می شود و در نتیجه خزانه ژنی از تعادل اولیه خارج می شود.
انتخاب طبیعی
همان طور که درباره انتخاب طبیعی توضیح داده شد؛ انتخاب طبیعی فراوانی خرانه ژنی را دچار تغییر می کند زیرا در انتخاب طبیعی نیز امکان بقا برای همه دگره ها یکسان نیست بلکه دگره هایی می توانند در محیط به بقای خود ادامه دهند که سازگاری بیشتری با محیط داشته باشند در نتیجه با گذشت زمان دگره هایی که با محیط سازگار هستند به بقای خود ادامه می دهند و دگره های ناسازگار با محیط از بین می روند در نتیجه خزانه ژنی دچار تغییر می شود
حفط گوناگونی در جمعیت ها
انتخاب طبیعی باعث سازگاری بیشتر جمعیت با محیط می شود اما در مقابل این سازگاری بیشتر انتخاب طبیعی گوناگونی و تفاوت های فردی را کاهش می دهد و کاهش تفاوت های فردی احتمال بقای جمعیت را کاهش می دهد پس باید در جمعیت ساز و کار هایی وجود داشته باشد تا از کاهش تفاوت های فردی و گوناگونی جلوگیری کند و در نتیجه احتمال بقای جمعیت نیز افزایش پیدا کند.این سازوکار ها شامل: گوناگونی دگره ها در کاما ها، نوترکیبی و اهمیت ناخالص ها می باشد.
گوناگونی دگره در کامه ها
همان طور که می دانید هر فرد در کامه خود نیمی از فام تن های خود را به نسل بعدی منتقل می کند . طی فرآیند میوز یا کاستمان 2 نوع کامه به وجود می آید و نوع کامه ای که به وجود می آید بستگی به آرایش فام تن ها در مرحله متافاز کاستمان 2 بستگی دارد. نکته: در نهایت طی فرآیند میوز 2 نوع و 4 عدد گامت به وجود می آید.
نوترکیبی
هنگامی که فام تن ها کنار هم قرار می گیرند و چهارتایه به وجود می اید ممکن است که قطعاتی از یکی از فام تن ها با قطعه ای از فام تن غیر خواهری مبادله شود که به این پدیده چلیپایی شدن گفته می شود.دقت داشته باشید که در صورتی که این تبادل صورت پذیرد چلیپایی شدن رخ می دهد و به شباهت و تفاوت دگره ها بستگی ندارد.
حال اگر قطعات مبادلاتی بین فامینک ها حاوی دگره های متفاوتی باشند در این صورت فامینک هایی با ترکیب جدید به وجود می اید که به این پدیده نوترکیبی گفته می شود و کامه هایی که دارای فامینک های نوترکیب می باشند کامه نوترکیب گفته می شود.
اهمیت ناخالص ها
ناخالصی هر چقدر بیشتر باشد تنوع در جانداران و به دنبال آن احتمال بقای جانداران نیز بیشتر می شود در مثال بیماری داسی شکل افرادی که دارای ژن نمود ناخالص هستند زندگی طبیعی دارند و همچنین احتمال ابتلای این افاد به بیماری مالاریا نیز وجود ندارد در صورتی که افرادی که داران ژن نمود خالص می باشند احتمال ابتلا به بیماری مالاریا را نیز دارند پس ناخالصی می توان باعث بقای جمعیت و همچنین حفظ تنوع و گوناگونی در جانداران شود.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *