جلسه ششم

عوامل حفاظتی از مغز ونخاع

در کل با سه عامل که از مغز و نخاع محافظت می کنند آشنا خواهیم شد:

  • استخوان های جمجمه و ستون مهره
  • پرده های مننژ
  • سد خونی – مغزی

استخوان های جمجمه و ستون مهره: اولین عامل حفاظتی مغز و نخاع استخوان های جمجمه و ستون مهره است و که از مغز جمجمه محافظت می کند و از نخاع ستون مهره محافظت می کند.

  • استخوان جمجمه از نوع استخوان های پهن است و ستون مهره نیز از نوع نامنظم می باشد.
  • بین استخوان ها مفصل وجود دارد و جمجمه نیز از چندین استخوان تشکیل شده است که بین آن ها مفصل مشاهده می شود. نوع مفصل جمجمه از نوع ثابت و ستون مهره نیز از نوع لغزنده می باشد.

پرده های مننژ: پرده های مننژ عواملی هستند که همانند یک ضربه گیز عمل می کنند. در کل سه پرده از جنس بافت پیوندی داریم که بین این سه پرده را مایع مغزی نخاعی پر می کند. هنگامی که ضربه ای به مغز یا نخاع فرد وارد می شود این پرده ها و مایع بین ان ها همانند ضربه گیر عمل می کنند و اجازه نمی دهند آسیبی به مغز و نخاع وارد شود.

سد خونی – مغزی: در سد خونی مغزی این مویرگ ها هستند که شرکت دارند.

در کل سه نوع مویرگ در بدن ما وجود دارد:

  • مویرگ های پیوسته
  • مویرگ های ناپیوسته
  • مویرگ های منفذ دار

بین این سه نوع مویرگ، مویرگ های پیوسته هستند که در مغز و نخاع قرار گرفته اند. به دلیل این که مغز و نخاع دارای حساسیت می باشد نسبت به موادی که به آن ها وارد می شود به همین خاطر مویرگ هایی هم که در مغز و نخاع قرار دارند باید به هر ماده ای اجازه عبور ندهند.

مویرگ های پیوسته فقط به برخی از مواد مانند گلوکز، اکسیژن، کربن دی اکسید، آمینو اسید و برخی دارو اجازه عبور می دهد. به این عامل که هر ماده را به داخل مغز نمی گذارد سد خونی – مغزی می گوییم. اگر این سد در نخاع باشد به آن سد خونی – نخاعی خواهیم گفت.